{"id":189,"date":"2009-07-19T23:20:08","date_gmt":"2009-07-20T03:20:08","guid":{"rendered":"http:\/\/sporek.com\/blog\/?p=189"},"modified":"2009-07-20T13:31:43","modified_gmt":"2009-07-20T17:31:43","slug":"odchodza-wielcy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sporek.com\/blog\/?p=189","title":{"rendered":"Odchodz\u0105 WIELCY"},"content":{"rendered":"

Nale\u017ca\u0142 do moich wzorc\u00f3w, kiedy sk\u0142ada\u0142em egzaminy w Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szkole Teatralnej w Krakowie; Zbigniew Zapasiewicz – jeden z najwybitniejszych aktor\u00f3w polskiego teatru i filmu. Gogolewski, Hanuszkiewicz, Holoubek, \u0141omnicki, Zapasiewicz; <\/font>dla nich sz\u0142o si\u0119 do kina, dla nich otwiera\u0142o si\u0119 telewizor, aby obejrze<\/font>\u0107 Teatr Telewizji. By\u0142o si\u0119 na kim uczy<\/font>\u0107, by\u0142o si\u0119 kim zachwyca<\/font>\u0107. <\/font>P\u00f3\u0142 roku przed moim egzaminem tragicznie zgin\u0105\u0142 najwi\u0119kszy idol i gwiazda tamtych, p\u00f3\u017anych lat 60-tych – Zbigniew Cybulski. W ubieg\u0142ym roku, przy okazji wizyty w Polsce, odwiedzi\u0142em z moimi przyjaci\u00f3\u0142mi z talewizji katowickiej gr\u00f3b Cybulskiego na katowickim cmentarzu. Niechc\u0105cy dotkn\u0105\u0142em tablicy nad p\u0142yt\u0105 grobu.
\n<\/font><\/p>\n

-Cybulski ma tablic\u0119 z plastiku? – zapyta\u0142em z niedowierzaniem.
\n-Tak – odpar\u0142a Dagmara Drzazga, re\u017cyserka
\n-Zdziwiony?- zapyta\u0142 Miecio Chudzik, kamerzysta.
\n-Zdruzgotany – odpar\u0142em smutno i z niejakim oburzeniem w \u015brodku mojej duszy.
\n-Wszyscy byli\u015bmy, gdy wysz\u0142o, \u017ce z grobu Zbigniewa Cybulskiego skradziono mosi\u0119\u017cn\u0105 tablic\u0119 upamietniajac\u0105 jego \u017cycie i dat\u0119 \u015bmierci – g\u0142os Dagmary dziwnie si\u0119 za\u0142ama\u0142 na ostatnich dw\u00f3ch s\u0142owach.
\nSpojrzeli\u015bmy na siebie celuj\u0105c w g\u0142\u0119bi\u0119 oczu i \u015brodek naszych dusz i nie powiedzieli\u015bmy ju\u017c nic wi\u0119cej.
\nW drodze powrotnej do Stan\u00f3w, w samolocie ponownie przysz\u0142o tamto, niewypowiedziane g\u0142o\u015bno pytanie: kim trzeba by<\/font>\u0107, aby ukra\u015b<\/font>\u0107 tablic\u0119 z grobu wiecznie odpoczywaj\u0105cego? Czy to r\u00f3\u017cnica, \u017ce by\u0142 to akurat Cybulski? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie. Ten czyn sam w sobie jest barbarzy\u0144stwem i nie usprawiedliwia go ani bieda, ani ch\u0119<\/font>\u0107 zarobku, ani \u017cadna inna okoliczno\u015b<\/font>\u0107.<\/font><\/p>\n

Odchodz\u0105 wielcy. Jakie to dziwne; w czasach zat\u0119ch\u0142ej komuny, w ka\u017cdy poniedzia\u0142ek o godzinie 20-ej nie robi\u0142em nic, nie planowa\u0142em wyj\u015b<\/font>\u0107, nie planowa\u0142em go\u015bci; by\u0142 Teatr Telewizji. I byli ONI. A przed NIMI Dymsza, Opali\u0144ski, \u0106wikli\u0144ska, Ha\u0144cza, Kobiela, Czy\u017cewska, Kwiatkowska-Lass<\/font> i ca\u0142a plejada cudownych artyst\u00f3w sceny i filmu. Dzi\u015b, 20 lat po „odzyskaniu wolno\u015bci” telewizja jest….ech, szkoda gada<\/font>\u0107.<\/font>
\nNazwisko Zapasiewicza dawa\u0142o gwarancj\u0119, \u017ce b\u0119dzie uczta dusz. Fenomenalne aktorstwo, charakterystyczny g\u0142os, specyficzne -tylko jego – ruchy, spojrzenia. G\u0142os Zapasiewicza, gdy u\u017cywa\u0142 go w tym jego (ulubionym chyba) p\u00f3\u0142szepcie, by\u0142 wr\u0119cz przygniataj\u0105cy prawdziwo\u015bci\u0105 wyrazu. Bo\u017ce, jak ONI grali g\u0142osem…
\nMia\u0142 by<\/font>\u0107 chemikiem i nawet studiowa\u0142 przez rok na wydziale chemii w Politechnice Warszawskiej<\/font>. Ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, \u017ce zmieni\u0142 kierunek i uczelni\u0119. Uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 teatraln\u0105 w 1956 roku i wtedy te\u017c zadebiutowa\u0142 rol\u0105 Ewarysta Galois w „Ostatniej nocy”, Leopolda Infelda. W filmie zadebiutowa\u0142 dopiero dziewi\u0119<\/font>\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, ale te\u017c od <\/font>tego pierwszego filmu, – znakomitego debiutu, w roli ksi\u0119dza w „Wianie”, Jana \u0141omnickiego, do ostatniego filmu pt. „Nadzieja” z 2007 roku, stworzy\u0142 dziewi\u0119<\/font>\u0107dziesi\u0105t przer\u00f3\u017cnych r\u00f3l; jedna lepsza od drugiej, a wszystkie na najwy\u017cszym poziomie. <\/font>\u0141atwo policzy<\/font>\u0107, \u017ce z filmem Zbigniew Zapasiewicz zwi\u0105zany by\u0142 44 lata. Skoro zagra\u0142 w 90, to znaczy, \u017ce by\u0142 tytanem pracy graj\u0105c dwie role w ci\u0105gu roku. Ale to tylko statystyka r\u00f3l filmowych. R\u00f3wnolegle by\u0142 teatr<\/font>. A Zapasiewicz gra\u0142 kolejno w teatrach: M\u0142odej Warszawy, Klasycznym, Wsp\u00f3\u0142czesnym, Dramatycznym, Powszechnym, Polskim. Od 1987 wyk\u0142ada\u0142 aktorstwo w Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szkole Teatralnej w Warszawie; by\u0142 prodziekanem wydzia\u0142u aktorskiego, docentem na wydziale re\u017cyserii, dziekanem re\u017cyserii i prodziekanem tego wydzia\u0142u. Gra\u0142 u tak znamienitych re\u017cyser\u00f3w, jak Wajda, Kutz, Zanussi, \u017bebrowski, Brejdygant, R\u00f3\u017cewicz, Borowczyk, a nawet u Holoubka w „Mazepie”, S\u0142owackiego.. Sam natomiast re\u017cyserowa\u0142 telewizyjne spektakle teatralne „Pan Cogito”,\u00a0 i „Powr\u00f3t Pana Cogito” wg Zbigniewa Heberta. Zapasiewicz by\u0142 nieprawdopodobnie zafascynowany poezj\u0105 Herberta i sta\u0142 si\u0119 bodaj najwybitniejszym odtw\u00f3rc\u0105 poezji tego genialnego poety.
\nPozostanie w naszej pami\u0119ci, jako wielka cz\u0119\u015b<\/font>\u0107 polskiej kultury w og\u00f3le, a teatru i filmu w szczeg\u00f3lno\u015bci<\/font>. Wielki aktor i wielki cz\u0142owiek.<\/font><\/p>\n

Pan B\u00f3g zdecydowa\u0142, \u017ce wezwie do siebie innego wielkiego intelektualist\u0119 i wielkiego cz\u0142owieka, tego, kt\u00f3ry niegdy\u015b powiedzia\u0142: „Kto m\u00f3wi, \u017ce Boga nie ma i jest weso\u0142o – sobie k\u0142amie”. O ile Zapasiewicz to Parnas polskiego aktorstwa, o tyle Leszek Ko\u0142akowski, bo jego to odej\u015bcie przykry\u0142o \u017ca\u0142ob\u0105 polsk\u0105 nauk\u0119, by\u0142 megagwiazd\u0105 \u015bwiatowej filozofii. \u015awiadomy antykomunista do\u015bwiadczy\u0142 komunistycznego „dobra” w ca\u0142ej pe\u0142ni. By\u0142 przyk\u0142adem kompletnego nieliczenia si\u0119 re\u017cimu z naukowcami; po Marcu-68 odebrano mu katedr\u0119 filozofii na Uniwersytecie Warszawskim. Wyemigrowa\u0142 i pozosta\u0142 niez\u0142omnym patriot\u0105 daj\u0105c dow\u00f3d, \u017ce skoro Ojczyzna nie pozwala rozwija<\/font>\u0107 skrzyde\u0142 nale\u017cy to zrobi<\/font>\u0107 na obczy\u017anie<\/font> (nie on jeden). S\u0142ynny Oksford sta\u0142 si\u0119 miejscem jego ostatnich 40-tu lat \u017cycia. Wyk\u0142ada\u0142 wsz\u0119dzie, a na jego wyk\u0142ady garn\u0119\u0142y nieprzebrane t\u0142umy student\u00f3w i naukowc\u00f3w zafascynowanych zar\u00f3wno jego my\u015bl\u0105, jak i sposobem prowadzenia wyk\u0142ad\u00f3w. Popularno\u015b<\/font>\u0107 Ko\u0142akowskiego momentami si\u0119ga\u0142a popularno\u015bci gwiazd muzyki pop.<\/font> By\u0142 filozofem rozpatruj\u0105cym zagadnienia religijne, ale te\u017c i rozprawiaj\u0105cym si\u0119 z doktryn\u0105 marksistowsk\u0105. Pierwszym tekstem, jaki skonfiskowa\u0142a cenzura i kt\u00f3ry zacz\u0105\u0142 funkcjonowa<\/font>\u0107 w tzw. „drugim obiegu” by tekst napisany w 1956 roku, zatytu\u0142owany „Czym jest socjalizm”.
\nKo\u0142akowski mia\u0142 nieprawdopodobn\u0105 \u0142atwo\u015b<\/font>\u0107 przekazywania trudnych informacji<\/font>. Specyficzny humor, dzi\u0119ki kt\u00f3remu „upraszcza\u0142” swoje wyk\u0142ady, a i ksi\u0105\u017cki. „13 bajek z Kr\u00f3lestwa Lailonii”, „Rozmowy z Diab\u0142em”, to nic innego, jak przypowiastki analizuj\u0105ce zagadnienia i paradoksy filozoficzne, pe\u0142ne kpiarskiego humoru, a przy tym w przyst\u0119pnej, atrakcyjnej formie literackiej.
\nS\u0142ynne jest jego „Dziesi\u0119<\/font>\u0107 mini wyk\u0142ad\u00f3w o maxi sprawach”, nagranych dla telewizji polskiej w 1996 roku, a potem wydanych w formie ksi\u0105\u017ckowej. M\u00f3wi w nich o w\u0142adzy, tolerancji, zdradzie, r\u00f3wno\u015bci, s\u0142awie.
\n<\/font>Leszek Ko\u0142akowski by\u0142 bezdyskusyjnie najwi\u0119kszym filozofem polskim prze\u0142omu XX i XXI wieku. To ogromna strata dla Polski i polskiej nauki. Pozostan\u0105 po nim ksi\u0105\u017cki, pozostan\u0105 fantastyczne cytaty, jak np: „Ca\u0142a nasza cywilizacja jest dzie\u0142em lenistwa”. Zainteresowanych odsy\u0142am do tw\u00f3rczo\u015bci Leszka Ko\u0142akowskiego. Jest niezwykle interesuj\u0105ca. Och, gdyby tak politycy zechcieli cho<\/font>\u0107by w te jego „z\u0142ote my\u015bli” na chwilk\u0119 <\/font>si\u0119 wg\u0142\u0119bi<\/font>\u0107<\/font>.<\/font><\/p>\n

Dok\u0142adnie w dzie\u0144 \u015bmierci Leszka Ko\u0142akowskiego, 17 lipca, obchodzili\u015bmy 40 rocznic\u0119 \u015bmierci Jerzego Zawieyskiego. Polskie media wspomnia\u0142y jedynie, \u017ce „zmar\u0142 tragicznie”. To zdecydowanie za ma\u0142o. Nie mo\u017cna wykluczy<\/font>\u0107, \u017ce zosta\u0142 zamordowany. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry ukry\u0142 w swoim mieszkaniu przedwojennego komunist\u0119, Edwarda Ochaba, sam nie b\u0119d\u0105c komunist\u0105.\u00a0 W latach stalinizmu nie splami\u0142 si\u0119 niczym. Uwierzy\u0142 w dobre intencje i patriotyzm Gomu\u0142ki, ale w Marcu 68, przejrza\u0142 i dostrzeg\u0142 cale z\u0142o, ukryte pod has\u0142ami komunistycznej propagandy. Przyja\u017ani\u0105 darzy\u0142 go sam Kardyna\u0142 Wyszy\u0144ski. By\u0142 dzie\u0144 10 kwietnia, 1968. Zawieyski wyg\u0142asza swoj\u0105 s\u0142ynn\u0105 mow\u0119 sejmow\u0105. M\u00f3wi wprost do Gomu\u0142ki, wypomina pobicie „Kisiela”, protestuje przeciw represjom wobec student\u00f3w, przeciw \u015bci\u0105gni\u0119ciu mickiewiczowskich „Dziad\u00f3w”, w re\u017cyserii Kazimierza Dejmka z programu Teatru Narodowego. I po \u015bmiertelnej ciszy w sejmowych \u0142awach, nagle us\u0142ysza\u0142 prymitywny rechot Gomu\u0142ki. I rozp\u0119ta\u0142a si\u0119 orgia chamstwa partyjniak\u00f3w w sejmie, jakiej nie by\u0142o od czasu, gdy PPR-owcy niszczyli Miko\u0142ajczyka. Zawieyski ju\u017c wiedzia\u0142, \u017ce to jest jego koniec, ale z niczego si\u0119 nie wycofa\u0142. Usuni\u0119to go z Rady Pa\u0144stwa. Po wylewie, w 1969 \u0142askawie udost\u0119pniono mu miejsce w klince rz\u0105dowej. Dziwny to by\u0142 szpital, gdzie w r\u00f3wnie dziwnych okoliczno\u015bciach zmar\u0142o w do\u015b<\/font>\u0107 <\/font>spore grono zacnych ludzi: Tadeusz Borowski-pono<\/font>\u0107 zatru\u0142 si\u0119 gazem; \u017cy\u0142 dwa dni, ale go…nie odratowano. W tej\u017ce klinice zastrzeli\u0142 si\u0119 W\u0142adys\u0142aw Kowalski, pisarz proletariacki, – nie wyja\u015bniono, kto dostarczy\u0142 mu pistolet i czemu si\u0119 zatrzeli\u0142. Maria D\u0105browska<\/font> zmar\u0142a tam nie ko\u0144cz\u0105c ksi\u0105\u017cki pod znamiennym tytu\u0142em „Przygody cz\u0142owieka my\u015bl\u0105cego” (czy\u017cby zapowied\u017a herbertowskiego „Pana Cogito”…?) <\/font>No i wreszcie Antoni S\u0142onimski, w\u00f3wczas ju\u017c dysydent przywieziony tam po dziwnym wypadku samochodowym.<\/font> A Zawieyski? Nie dopuszczano do niego wizyt. Odm\u00f3wiono nawet ksi\u0119dzu prymasowi. Dotkni\u0119ty wylewem krwi do m\u00f3zgu, na wp\u00f3\u0142 sparali\u017cowany,\u00a0 „jakim\u015b sposobem” zdo\u0142a\u0142 przeskoczy<\/font>\u0107<\/font> wysok\u0105 balustrad\u0119 i rzuci\u0142 si\u0119 z okna w ramiona \u015bmierci… <\/font><\/p>\n

Niech B\u00f3g obdarzy \u0142ask\u0105 dusze tych WIELKICH, a my pami\u0119tajmy o nich i spr\u00f3bujmy ci\u0105gle czego\u015b uczy<\/font>\u0107 si\u0119 z ich \u017cycia.<\/font><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nale\u017ca\u0142 do moich wzorc\u00f3w, kiedy sk\u0142ada\u0142em egzaminy w Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szkole Teatralnej w Krakowie; Zbigniew Zapasiewicz – jeden z najwybitniejszych aktor\u00f3w polskiego teatru i filmu. Gogolewski, Hanuszkiewicz, Holoubek, \u0141omnicki, Zapasiewicz;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/189"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=189"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/189\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=189"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=189"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=189"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}