{"id":448,"date":"2014-06-02T22:48:24","date_gmt":"2014-06-03T02:48:24","guid":{"rendered":"http:\/\/sporek.com\/blog\/?p=448"},"modified":"2014-06-02T22:59:25","modified_gmt":"2014-06-03T02:59:25","slug":"profesor-jozef-swider-nie-zyje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sporek.com\/blog\/?p=448","title":{"rendered":"Profesor J\u00f3zef \u015awider nie \u017cyje"},"content":{"rendered":"

Wspomnienie. <\/span><\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

23 maja, 2014, w szpitalu, w Katowicach, zmar\u0142 kolejny wielki tw\u00f3rca \u015al\u0105ska, -Profesor, J\u00f3zef \u015awider.<\/span>
\nNie mia\u0142 s\u0142awy Kilara, czy G\u00f3reckiego, ale Oni obydwaj uznawali Jego wielko\u015b\u0107 \u201ckompozytora dla ch\u00f3r\u00f3w\u201d. Osobi\u015bcie us\u0142ysza\u0142em to zar\u00f3wno od \u015bp. Wojciecha Kilara, jak i od \u015bp. Henryka Miko\u0142aja G\u00f3reckiego. Wszyscy trzej odznaczali si\u0119 kilkoma, wsp\u00f3lnymi cechami: g\u0142\u0119boko wierz\u0105cy, niezwykle skromni, patrz\u0105cy w, a nie ponad cz\u0142owieka. Mo\u017ce \u015bp. J\u00f3zefowi \u015awidrowi zabrak\u0142o przys\u0142owiowego \u0142utu szcz\u0119\u015bcia? Ale my\u015bl\u0119, \u017ce On tyle\u017c po\u015bwi\u0119ca\u0142 si\u0119 pracy tw\u00f3rczej, co pedagogicznej i spo\u0142ecznej. Nie by\u0142 kompozytorem \u017cyj\u0105cym wy\u0142\u0105cznie ze swojej tw\u00f3rczo\u015bci. Sam, wykszta\u0142cony u Boles\u0142awa Woytowicza, a potem u Goffredo Petrassiego, \u00a0w Accademia Santa Cecilia, w Rzymie, kocha\u0142 prac\u0119 ze studentami. Urodzony w Czechowicach-Dziedzicach pozosta\u0142 synem \u015bl\u0105skiej ziemi z tym Jego specyficznym, \u015bl\u0105skim akcentem, kt\u00f3rego nigdy si\u0119 nie wyzby\u0142, cho\u0107 m\u00f3wi\u0142 czyst\u0105, pi\u0119kn\u0105 polszczyzn\u0105. Od 1952 roku, w wieku dwudziestu dw\u00f3ch lat rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 pedagogiczna i pracowa\u0142 nieprzerwanie przez 48 lat. A\u017c do 70 roku \u017cycia. \u00a0Nale\u017ca\u0142 do najd\u0142u\u017cej pracuj\u0105cych wyk\u0142adowc\u00f3w. Wyk\u0142ada\u0142 kompozycj\u0119 i teori\u0119 muzyki w Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego, w Katowicach, przechodz\u0105c kolejne szczeble uniwersyteckiej hierarchii, od wyk\u0142adowcy, przez funkcj\u0119 dziekana, kierownika katedry i prorektora. Wyk\u0142ada\u0142 te\u017c r\u00f3wnolegle w <\/span>Podyplomowym Studium Ch\u00f3rmistrzowskim przy Akademii Muzycznej w Bydgoszczy oraz <\/span>cieszy\u0144skiej filii Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Tam Go pozna\u0142em, tam upaja\u0142em si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 rozm\u00f3w, s\u0142uchania wyk\u0142ad\u00f3w Cz\u0142owieka, kt\u00f3ry ju\u017c wtedy by\u0142 dla mnie legend\u0105. O kt\u00f3rym uczy\u0142em si\u0119 przedtem, a kt\u00f3rego teraz mia\u0142em w bezpo\u015brednim kontakcie. Recenzowa\u0142 moj\u0105 prac\u0119 magistersk\u0105. Pami\u0119tam, \u017ce by\u0142 na zwolnieniu lekarskim. Uczelnia da\u0142a mi Jego adres prywatny, bo musia\u0142em Mu dostarczy\u0107 kopi\u0119 mojej pracy. Wbiega\u0142em po schodach coraz wolniej, \u0142ykaj\u0105c trem\u0119 i zdenerwowanie; wszak przeszkadza\u0142em Profesorowi w chorobie. Ale nie mia\u0142em wyj\u015bcia; by\u0142 termin. Otworzy\u0142 mi drzwi z jedn\u0105 r\u0119k\u0105 na temblaku. Zaprosi\u0142 do \u015brodka. Pachnia\u0142o intelektem: ksi\u0105\u017ckami i papierem nutowym, fortepianem i specyficzn\u0105 wod\u0105 kolo\u0144sk\u0105. Zapyta\u0142: herbata, czy kawa?<\/span><\/p>\n

-Panie profesorze, prosz\u0119 si\u0119 nie fatygowa\u0107, zw\u0142aszcza z t\u0105 r\u0119k\u0105 na temblaku. Dzi\u0119kuj\u0119<\/span><\/p>\n

-Niech pan si\u0119 nie kryguje, mamy troch\u0119 do pogadania – odpar\u0142 tonem pedagoga.<\/span><\/p>\n

-Kawa, w takim razie.<\/span><\/p>\n

-To dobrze, bo ja te\u017c si\u0119 ch\u0119tnie napij\u0119.<\/span><\/p>\n

-Mo\u017ce pomog\u0119?<\/span><\/p>\n

Spojrza\u0142 na mnie, lekko si\u0119 u\u015bmiechn\u0105\u0142 i nakaza\u0142 usi\u0105\u015b\u0107 przy stole. Nie dyskutowa\u0142em. Za chwil\u0119 us\u0142ysza\u0142em: <\/span>teraz mo\u017ce mi pan pom\u00f3c przenie\u015b\u0107 to do pokoju<\/span>. Pogna\u0142em w te p\u0119dy. By\u0142em ju\u017c ca\u0142kiem rozlu\u017aniony. Wnios\u0142em dwie szklanki, po polsku zaparzonych fus\u00f3w, w szklankach, w metalowych, \u015bmiesznie grawerowanych podstawkach z uszkami.<\/span><\/p>\n

Papieros. -No, to, o czym pan pisze?<\/span><\/p>\n

I polecia\u0142a prawie godzinna rozmowa. Moja praca specjalnie go wtedy nie interesowa\u0142a.Mmia\u0142 jeszcze troch\u0119 czasu, aby j\u0105 przeczyta\u0107. Interesowa\u0142o Go, co chc\u0119 robi\u0107 po tych studiach, szalenie zaintrygowa\u0142a Go moja pasja do pracy z ch\u00f3rami. By\u0142em przecie\u017c bardzo m\u0142odym cz\u0142owiekiem, a to nie by\u0142a dziedzina ludzi m\u0142odych.<\/span><\/p>\n

Zdobywa\u0142em punkty u s\u0142awnego Profesora. Jego \u017cona, Krystyna, by\u0142a wtedy na absolutnym \u015bwieczniku polskiej ch\u00f3ralistyki, jako dyrygentka.<\/span><\/p>\n

Po dw\u00f3ch tygodniach, ze zdrow\u0105 ju\u017c r\u0119k\u0105 przyjecha\u0142 do Cieszyna z recenzj\u0105 mojej pracy i ju\u017c na uczelni toczyli\u015bmy ca\u0142e serie rozm\u00f3w, a to w gabinecie, a to w studenckiej kawiarence, gdzie mo\u017cna by\u0142o pi\u0107 piwo, wino, pali\u0107 papierosy. By\u0142a atmosfera. Oceni\u0142 moj\u0105 prac\u0119 bardzo dobrze. Pami\u0119tam, w jak\u0105 dum\u0119 wp\u0119dzi\u0142em moj\u0105 Matk\u0119 zdaj\u0105c Jej spraw\u0119 z moich spotka\u0144 z Profesorem, a zw\u0142aszcza, gdy p\u00f3\u017aniej mog\u0142a ju\u017c przeczyta\u0107 recenzj\u0119 i gdy praca by\u0142a ju\u017c oprawiona, gotowa do obrony.<\/span><\/p>\n

Mieli\u015bmy potem ju\u017c bardziej profesjonalne kontakty. W latach siedemdziesi\u0105tych, bowiem, J\u00f3zef \u015awider pe\u0142ni\u0142 przez wiele lat funkcj\u0119 dyrektora artystycznego w \u015bl\u0105skim Zwi\u0105zku Ch\u00f3r\u00f3w i Orkiestr. Ja za\u0142o\u017cy\u0142em w pod rybnickich Jejkowicach ch\u00f3r mieszany, Harmonia, a potem, przy Teatrze Ziemi Rybnickiej i Filharmonii Rybnickiego Okr\u0119gu W\u0119glowego, ch\u00f3r im. K. Szymanowskiego. I znowu zbiera\u0142em punkty u Profesora.<\/span><\/p>\n

A potem ogromna przerwa. Wyjecha\u0142em do Stan\u00f3w, ale ani na moment nie przesta\u0142em my\u015ble\u0107 o sprowadzeniu tu najlepszego zespo\u0142u, jaki wtedy prowadzi\u0142 jeden z moich najbli\u017cszych przyjaci\u00f3\u0142, Czes\u0142aw Freund, – zmar\u0142y, niestety, we wrze\u015bniu ub. roku; – Ch\u00f3r Akademicki Politechniki \u015al\u0105skiej w Gliwicach. Czes\u0142aw uwielbia\u0142 muzyk\u0119 \u015awidra i mia\u0142 jej ca\u0142y ogrom w repertuarze. W 2000 roku spotkali\u015bmy si\u0119 wszyscy trzej w Filharmonii Krakowskiej, gdzie dyrygowa\u0142em z okazji 50-lecia Ch\u00f3ru Maria\u0144skiego. I ten ch\u00f3r, na ponad dwie\u015bcie siedemdziesi\u0105t pie\u015bni, prawie jedn\u0105 trzeci\u0105 mia\u0142 z tw\u00f3rczo\u015bci J\u00f3zefa \u015awidra. Fascynacja Jego muzyk\u0105 zacz\u0119\u0142a mnie prze\u015bladowa\u0107, jak narkotyk. W ko\u0144cu zaprosi\u0142em ch\u00f3r z Gliwic z Czes\u0142awem Freundem, J\u00f3zefa \u015awidra i Juliana Gembalskiego, \u00f3wczesnego rektora Akademii Muzycznej – fenomenalnego organist\u0119. Od pami\u0119tnego koncertu w Avery Fisher Hall (Lincoln Center) i w Katedrze \u015awi\u0119tego Patryka – gdzie troch\u0119 si\u0119 ba\u0142em o tamte organy, kiedy zobaczy\u0142em, jak Julek wzi\u0105\u0142 si\u0119 do wst\u0119pnych ogl\u0119dzin tego wspania\u0142ego instrumentu. Kiedy jednak zobaczy\u0142em podziw w oczach dyrektora muzycznego Katedry, duma rozpiera\u0142a mi piersi. Od tego czasu ci dwaj, wspaniali arty\u015bci zostali moimi bardzo serdecznymi przyjaci\u00f3\u0142mi.<\/span><\/p>\n

Jedli\u015bmy kolacj\u0119 w jednej z polonijnych restauracji. Po kt\u00f3rym\u015b z kolei zdaniu typu \u201cPanie Profesorze\u201d, J\u00f3zef \u015awider uj\u0105\u0142 kufel z piwem i powiedzia\u0142, ze \u015bl\u0105skim akcentem: \u201cprzesto\u0144 ju\u017c z tym profesorem\u201d -J\u00f3zek, – wyci\u0105gn\u0105\u0142 r\u0119k\u0119 i stukn\u0105\u0142 w m\u00f3j kufel. Na co rektor Gembalski do\u0142o\u017cy\u0142: \u201cjo \u017cech ty\u017c tu ni ma \u017codyn rechtor, – Przyjecho\u0142ek si\u0119 pogra\u0107 na organach w Nowym Jorku i tela, – m\u00f3w mi Julek\u201d. No i oczywi\u015bcie, nied\u017awiedzi u\u015bcisk. Julian Gembalski, jak i znany w Polsce kompozytor, Aleksander Laso\u0144, to m. in wychowankowie J\u00f3zefa \u015awidra. Te dwa fragmenty, \u017cywcem wyj\u0119te ze \u015bl\u0105skiej mowy, kt\u00f3r\u0105 pokocha\u0142em bez reszty (og\u00f3lnie nie rozmawiali\u015bmy gwar\u0105), sprawi\u0142y, \u017ce spojrza\u0142em jeszcze inaczej na tych dw\u00f3ch wielkich, a zw\u0142aszcza na J\u00f3zefa \u015awidra. By\u0142 przecie\u017c starszy ode mnie o osiemna\u015bcie lat. Oni specjalnie powiedzieli to gwar\u0105.<\/span><\/p>\n

Pozycja J\u00f3zefa \u015awidra, jako kompozytora, genialnego kompozytora muzyki ch\u00f3ralnej ros\u0142a z czasem niezwykle systematycznie rozci\u0105gaj\u0105c si\u0119 na mi\u0119dzynarodow\u0105 skal\u0119. Zacz\u0119to zaprasza\u0107 Go do udzia\u0142u w pracach jury wielu mi\u0119dzynarodowych konkurs\u00f3w ch\u00f3ralnych. W wielu te\u017c przewodniczy\u0142 komisjom s\u0119dziowskim. \u00a0Pocz\u0119\u0142y Go \u015bpiewa\u0107 ch\u00f3ry w Niemczach, Anglii, krajach demolud\u00f3w (to ju\u017c wcze\u015bniej) i, oczywi\u015bcie, \u201cobowi\u0105zkowo\u201d w ca\u0142ej Polski, szczeg\u00f3lnie pokocha\u0142y Jego muzyk\u0119 ch\u00f3ry akademickie. Nie jest to tw\u00f3rczo\u015b\u0107 \u0142atwa, ale te\u017c nie jest niewykonalna. Wr\u0119cz odwrotnie, kiedy ws\u0142ucha\u0107 si\u0119 w harmoni\u0119, w cudowno\u015b\u0107 melodii, – mo\u017cna si\u0119 zakocha\u0107 w ka\u017cdym Jego utworze. Pisa\u0142 na ch\u00f3ry g\u0142os\u00f3w r\u00f3wnych; dzieci\u0119cych, – uwielbia\u0142 pisa\u0107 dla dzieci, – by\u0142 pedagogiem z krwi i ko\u015bci, chcia\u0142 muzyk\u0119 zaszczepi\u0107 w m\u0142ode organizmy. \u00a0Te utwory mo\u017cna u\u017cywa\u0107 w ch\u00f3rach \u017ce\u0144skich; pisa\u0142 na ch\u00f3ry m\u0119skie i mieszane: <\/span>„Ko\u0142ysanka\u201d do s\u0142\u00f3w Krzysztofa Kamila Baczy\u0144skiego na ch\u00f3r mieszany (1986), „Trzy pie\u015bni do s\u0142\u00f3w Josepha Eichendorffa” na ch\u00f3r mieszany (2001), \u201cMoja piosnka\u201d, do s\u0142\u00f3w Norwida, \u201cCzego chcesz od nas Panie\u201d, do s\u0142\u00f3w Kochanowskiego, Tryptyk na ch\u00f3r mieszany: \u201cPolonez, Chora\u0142, Mazur\u201d, to per\u0142y, kt\u00f3re ka\u017cdy szanuj\u0105cy si\u0119 ch\u00f3r chce mie\u0107 w swoim repertuarze. <\/span>Ale pisa\u0142 te\u017c opery: trzy, do librett Tadeusza Kijonki, wspania\u0142ego, \u015bl\u0105skiego poety i pisarza. Jego <\/span>Tryptyk powsta\u0144czy<\/span> zyska\u0142 niezwykle pochlebne opinie i uznanie wykonawc\u00f3w. Podobnie \u00a0<\/span>Oratorium ku czci Matki Boskiej Boche\u0144skiej, Koncert na sopran i orkiestr\u0119, Koncert na 4 instrumenty i orkiestr\u0119, na gitar\u0119 i orkiestr\u0119, na fortepian i orkiestr\u0119<\/span>, wreszcie cudown\u0105 <\/span>Suit\u0119 na akordeon i orkiestr\u0119<\/span>. Sze\u015b\u0107 <\/span>oratori\u00f3w<\/span> do tekst\u00f3w T. Kijonki, dziewi\u0119\u0107 \u00a0<\/span>Mszy z organami, lub orkiestr\u0105<\/span>, <\/span>Te Deum<\/span> na g\u0142osy solowe i orkiestr\u0119. W\u015br\u00f3d nagra\u0144 Jego muzyki s\u0105 takie dzie\u0142a, jak: <\/span>Koncert na g\u0142os i orkiestr\u0119, Koncert na fortepian i orkiestr\u0119 Concertino per 5 gruppi concertanti, Ewokacje na fortepian i orkiestr\u0119 smyczkow\u0105, Tryptyk Powsta\u0144czy, Legnickie Oratorium, Missa angelica, Litania Gietrzwa\u0142dzka <\/span>oraz liczne nagrania utwor\u00f3w ch\u00f3ralnych. Za tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i dzia\u0142alno\u015b\u0107 pedagogiczn\u0105 nagradzano J\u00f3zefa \u015awidra wieloma odznaczeniami. Otrzyma\u0142 m. in:<\/span> Krzy\u017c Oficerski Orderu Odrodzenia Polski,<\/span><\/a> Krzy\u017c Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski,<\/span> Z\u0142oty Krzy\u017c Zas\u0142ugi, Srebrny Krzy\u017c Zas\u0142ugi<\/span><\/a>, trzykrotnie przyznano Mu \u00a0nagrod\u0119 wojew\u00f3dztwa katowickiego za tw\u00f3rczo\u015b\u0107 muzyczn\u0105, dwukrotnie Nagrod\u0119<\/span> Prezesa Rady Ministr\u00f3w<\/span><\/a> za tw\u00f3rczo\u015b\u0107 dla dzieci, Nagrod\u0119<\/span> Prezydenta Miasta Katowice<\/span><\/a>, kilkakrotnie nagrod\u0119 Ministra Kultury i Ministra Edukacji Narodowej za dzia\u0142alno\u015b\u0107 pedagogiczn\u0105. Dzi\u015b tak wspomina Go Julian Gembalski:<\/span> <\/span>prof. \u015awider mia\u0142 „pogodne” usposobienie, „dystans do siebie” oraz du\u017ce poczucie humoru. – Du\u017co mu zawdzi\u0119czam<\/span>. Tak wspominaj\u0105 Go wszyscy Jego studenci. I wszyscy ogromnie du\u017co Mu zawdzi\u0119czamy.<\/span><\/p>\n

Niech spoczywa w pokoju; Wieczny odpoczynek racz Mu da\u0107 Panie, a \u015bwiat\u0142o\u015b\u0107 wiekuista niechaj Mu \u015bwieci w Niebia\u0144skiej Akademii Muzycznej, gdzie z G\u00f3reckim, Kilarem, a pewnie i Lutos\u0142awskim i na pewno z Czes\u0142awem Freundem tworzy\u0107 b\u0119dzie nadal te swoje cudne pie\u015bni na anielskie ch\u00f3ry. A i moja Mamusia ch\u0119tnie pos\u0142ucha.<\/span><\/p>\n

Cze\u015b\u0107 jego Pami\u0119ci.<\/span><\/p>\n

<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wspomnienie. 23 maja, 2014, w szpitalu, w Katowicach, zmar\u0142 kolejny wielki tw\u00f3rca \u015al\u0105ska, -Profesor, J\u00f3zef \u015awider.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/448"}],"collection":[{"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=448"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/448\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=448"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=448"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sporek.com\/blog\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=448"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}